آداب تجارت حلال
54 بازدید
تاریخ ارائه : 2/27/2013 11:23:00 AM
موضوع: اقتصاد

فقه تجارت: امیرمؤمنان علیه السلام می‌فرماید: ای گروه تاجران! ابتدا فقه، سپس تجارت، ابتدا فقه، سپس تجارت، ابتدا فقه، سپس تجارت. به خدا سوگند [نفوذ] ربا در میان این امت از راه رفتن مورچه بر سنگ صاف نامحسوس‌تر است. شخصی به امیرمؤمنان علیه السلام گفت: می‌خواهم تجارت کنم. آن حضرت فرمود: آیا احکام الهی را آموختی؟ پاسخ داد: برخی از آن‌ها را آموختم. حضرت فرمود: وای بر تو؛ کسی که می‌خواهد تجارت کند ابتدا باید دانش و احکام آن را بیاموزد و اگر از حلال و حرام نپرسد در ربا می‌افتد. امیرمؤمنان علیه السلام می‌فرماید: نخست فقه بیاموزید سپس تجارت کنید. تاجر، فاجر است، و فاجر در آتش، مگر اینکه به حق بدهد و به حق بستاند. خدامحوری در خرید و فروش: رسول خدا صلی الله علیه وآله می‌فرماید: کسی که در کار خرید و فروش است باید از پنج خصلت دوری گزیند وگرنه داد و ستد نکند: ربا، سوگند، کتمان عیب کالا، ستایش از کالا هنگام فروش و بدگویی از آن، هنگام خرید. امیرمؤمنان علیه السلام هر روز صبح در بازارهای کوفه می‌گشت... و در هر بازار می‌ایستاد و می‌فرمود: ای گروه تاجران! تقوای الهی پیشه کنید... در داد و ستد پیشاپیش [از خدا] طلب خیر کنید و با آسان‌گیری، از او برکت بطلبید و به خریداران نزدیک شوید [دوستانه برخورد کنید]، خود را با بردباری بیارایید، از سوگند و دروغگویی و ستم کردن دوری کنید و با ستم شده‌ها[ی در معامله] به انصاف رفتار کنید و به ربا نزدیک نشوید و در سنجش متاع رعایت عدالت کنید و متاع مردم را کم‌ارزش نشمارید و در زمین فساد را گسترش ندهید... . آسان‌گیری در تجارت: رسول خدا صلی الله علیه وآله می‌فرماید: خدای متعالی آسان خریدن و آسان فروختن را دوست دارد ؛ همچنین می‌فرماید: خدا رحمت کند کسی را که در خرید و فروش آسان‌گیر باشد. پذیرش پشیمانی خریدار: رسول اکرم صلی الله علیه وآله به حکیم بن حزام اجازه تجارت نداد، مگر پس از آنکه تعهد گرفت که پشیمانی طرف معامله را بپذیرد به تنگدست مهلت دهد و حق را رعایت کند؛ به سود او باشد یا نباشد. امام صادق علیه السلام می‌فرماید: هر بنده‌ای که در خرید و فروش، مسلمانی را اقاله کند، خدا روز قیامت از لغزش او درگذرد. صداقت: رسول خدا صلی الله علیه وآله می‌فرماید: پاکیزه‌ترین درآمد، کسب تاجرانی است که در داد و ستد دروغ نمی‌گویند، در امانت خیانت نمی‌کنند، خلف وعده نمی‌کنند، به هنگام خرید بدگویی و به هنگام فروش ستایش نمی‌کنند، به هنگام سودمند نبودن معامله در فروش کالا امروز و فردا نمی‌کنند و به هنگام سودآوری در دریافت سختگیری ندارند. تجارت در وطن: امام سجاد علیه السلام می‌فرماید: تجارت در وطن مایهٴ سعادتمندی مرد است. حفظ منبع درآمد: امام صادق علیه السلام می‌فرماید: هرگاه روزی تو از پیشه‌ای تأمین می‌شود آن را حفظ کن [شغلت را تغییر مده] و نیز فرمود: اگر بازرگان از تجارتی سودی نمی‌برد، به تجارتی دیگر روی آورد. دعا به هنگام داد و ستد رسول خدا صلی الله علیه وآله می‌فرماید: مسلمان هنگام معامله با مسلمانی دیگر بگوید: «اللّهمّ خِرْ لى وَلَهُ؛ خدایا! خیر خواه من و او باش .در حدیث حریز به نقل از امام صادق علیه السلام چنین آمده است: هرگاه خواستی کالایی بخری سه بار بگو: الله اکبر؛ آن‌گاه این دعا را بخوان: اللَّهُمَّ إِنِّى اشْتَرَیْتُهُ أَلْتَمِسُ فِیهِ مِنْ فَضْلِکَ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ. اللَّهُمَّ فَاجْعَلْ لِی فِیهِ فَضْلاً. اللَّهُمَّ إِنِّى اشْتَرَیْتُهُ أَلْتَمِسُ فِیهِ مِنْ رِزْقِکَ [اللَّهُمَ‏] فَاجْعَلْ لِى فِیهِ رِزْقاً ؛ بارالها! من این را خریدم و در آن، فضل و احسان تو را می‌طلبم، پس بر محمد و ال محمد درود فرست و برای من در آن، برکت و فضل قرار بده. بار خدایا من این را خریدم و در آن، روزی تو را می‌طلبم [خدایا] در آن برای من روزی و معاش قرار بده. در روایت معاویة بن عمار از آن حضرت این گونه آمده است: هرگاه خواستی چیزی بخری پس بگو: یَا حَىُّ یَا قَیُّومُ یَا دَائِمُ یَا رَءُوفُ یَا رَحِیمُ أَسْأَلُکَ بِعِزَّتِکَ وَ قُدْرَتِکَ وَ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُکَ أَنْ تَقْسِمَ لِى مِنَ التِّجَارَةِ الْیَوْمَ أَعْظَمَهَا رِزْقاً وَ أَوْسَعَهَا فَضْلاً وَ خَیْرَهَا عَاقِبَةً، فَإِنَّهُ لا خَیْرَ فِیمَا لا عَاقِبَةَ لَهُ ؛ ای همیشه زنده، ای برپا دارنده، ای پاینده، ای مهربان و ای بخشنده! تو را به عزت و قدرتت و به آنچه علمت بر آن احاطه دارد سوگند می‌دهم و می‌خواهم که امروز تجارتی قسمت من کنی که از همهٴ تجارت.ها روزی بیشتر، برکت بیشتر، و عاقبت بهتری داشته باشد، زیرا هیچ خیری در آنچه عاقبت و فرجام [نیکی] ندارد، وجود نخواهد داشت.